Vakantie voorbij, op naar school!

Het vertraagde tempo, het niet-moeten, vaker in de buitenlucht, lekker in de natuur, allemaal dingen waar hooggevoelige kinderen (en volwassen!) bij gedijen. Aan de andere kant kunnen er ook juist prikkels bij komen. In de vakantie is er minder structuur, het wennen aan de campingplek met al die vreemde geluiden, geurtjes en andere onvoorspelbaarheden kan ook een flinke uitdaging zijn.

En dan komt de laatste dag van de vakantie in zicht.. Er moet van alles worden geregeld om weer schoolklaar te zijn en de spanning bouwt langzaam weer op. Het is fijn als de overgang van vakantie naar school wat versoepeld kan worden.

Een paar tips:
#1 voorbereiden
Neem de tijd om samen met je kind een nieuw broodtrommeltje of gymspullen te gaan kopen. Thuis alvast de gymschoenen uitproberen, zodat ze niet vervelend zitten. Een keertje “net doen alsof je moet overblijven” en een keer lunchen uit de broodtrommel.
Leg ’s avonds samen met je kind de spulletjes en kleren vast klaar, zo heb je de volgende ochtend meer tijd om op een ontspannen manier naar school te gaan.

#2 de dag afbouwen
Er komen veel nieuwe prikkels binnen en dan is het belangrijk dat je de dag rustig afbouwt met een herkenbare structuur. Filmpje kijken, eten, in bad, spelletje (ondertussen kletsen over de dag), voorlezen, naar bed bijvoorbeeld. Even geen drukke dingen voor het slapen gaan. Een leuk boek om de dag gezellig en fijn mee af te sluiten is Relaxklets!

#3 afspreken
Het is helemaal niet gek als je zoon of dochter even helemaal geen zin heeft om af te spreken. Dat komt vanzelf als school weer een tijdje is begonnen. Sommige kinderen willen juist elke dag afspreken om al de gemiste tijd in te halen of.. omdat ze geen “nee dank je, ik heb vandaag niet zo’n zin” durven te zeggen. Geef dan voor jouw kind de grens aan. Je mag deze week op dinsdag en donderdag afspreken bijvoorbeeld. Dan is het van te voren duidelijk.

#4 tijd voor jezelf
Neem lekker wat tijd voor jezelf! Zoek tussendoor (zonder schuldgevoel) de ontspanning op. Die eerste weken kunnen weer hectisch zijn met alle sportclubs, hobbygroepjes, tandartsafspraken, enz die weer op de planning staan. Hooggevoelige kinderen voelen als geen ander spanning aan. Dus .. je helpt je kind door zelf relaxed te zijn.

Succes met de eerste loodjes!!

samen met ouders, een succes

Wat ik hoopte en wat me logisch leek, bleek waar.

Hoe krijgt de training het meeste effect, op welke manier hebben de kinderen er het meest profijt van? Blijft het niet hangen op school? Deze gedachten speelden door mijn hoofd.

Door de verbinding te zoeken tussen school en thuis! Natuurlijk..

Door ouders te informeren over faalangst, het gesprek aan te gaan en de gelegenheid bieden om ervaringen uit te wisselen met andere ouders. Sámen met hun zoon of dochter de oefeningen voor ontspanning en ademhaling uitproberen, praten over helpende en belemmerende gedachten, leren hoe gedachten van invloed zijn op je gevoel en gedrag. Op die manier inzicht krijgen in de faalangst van je kind en ervaren welke tools in te zetten zijn.

En het mooie cadeautje? Het is vaak heel herkenbaar en snijdt het mes van twee kanten.

Zie wie ik ben

Dit gedichtje heb ik geschreven voor alle kinderen die ik langs zie huppelen in mijn werk. Eerst als kleuterleerkracht, bovenbouwleerkracht, middenbouwleerkracht en tegenwoordig als intern begeleider.

Voor alle kinderen die knallen van de energie en nieuwsgierigheid, altijd het naadje van de kous willen weten, geen genoegen nemen met een half antwoord, kunnen ontploffen van onrechtvaardigheid. Voor diezelfde kinderen die ik de volgende dag een traantje zie wegpinken tijdens het voorlezen, de handen voor hun ogen zie doen tijdens een spannend geschiedenisfilmpje. De kinderen die blijven gaan tot het randje en dan thuis echt even moeten bijkomen van alle prikkels. Voor al die kinderen heb ik dit gedicht geschreven.

Zie wie ik ben
Kijk eens goed naar mij
als ik wiebel en friemel,
en giechel en hieper
Zie je mijn ogen stralen
en glimmen van plezier
van al het nieuws dat ik leer?

Luister eens goed naar mij
als ik hotter en stotter,
over mijn woorden stuitel en buitel
Hoor je dat ik niet kan stoppen
met vertellen over al het nieuws
dat ik heb geleerd?

Leef je alsjeblieft goed in in mij
als ik frons en boos doe
Ongeduldig en onmachtig stampvoet
uit oneerlijkheid en frustratie
Met je in discussie ga,
omdat ik zo graag wil leren

Kijk je naar mij
Naar wie ik ben
Kijk je achter mijn gedrag
Zodat ik later kan zien
Wat jij toen zag

het hooggevoelige kind en de aandachtige leerkracht

Een hooggevoelig kind gedijt het best in een klas met een leerkracht die het kind met aandacht ziet.
Een authentieke leerkracht die zichzelf niet anders voordoet dan dat hij zich voelt. Die de ruimte heeft om kinderen te zien vanuit alle invalshoeken. Oog heeft voor het hoogsensitieve kind en zijn talenten. Ziet wanneer overprikkeling op de loer ligt en dan even een momentje van rust inbouwt. Het geduld heeft om denktijd te geven na het stellen van een vraag. Situaties creëert waarin het hoogsensitieve kind kan floreren. Tijdens een tekenopdracht buiten bijvoorbeeld, een gesprek over een filosofische vraag of een schrijfopdracht met op de achtergrond een mooi muziekstuk. Dat de nadruk niet wordt gelegd op tempo, maar op kwaliteit en zorgvuldigheid. Die meerdere werkvormen gebruikt zodat alle zintuigen aan bod komen tijdens het leren.
Een leerkracht die ziet dat de leerling een knipoog kan gebruiken, of even een kroel of een grapje. Die aanvoelt wanneer het een knipoog, kroel of grapje moet zijn. Een leerkracht die waarde hecht aan even wegdromen en de leerling met liefde weer terug naar het moment brengt als de tijd daar rijp voor is.

Een leerkracht die het hooggevoelige kind ziet met aandacht, krijgt het hooggevoelige kind op zijn best te zien.

De kunst van het complimenten geven aan faalangstige kinderen

Faalangst kan heel hardnekkig zijn. Dit heeft voor een deel te maken met de vaste overtuigingen van het kind. Dit manifesteert zich in belemmerende gedachten.

Door bijvoorbeeld één slechte beoordeling op een rekentoets ontstaat de overtuiging “ Ik ben slecht in rekenen.” Die belemmerende gedachte zit vervolgens het leerproces in de weg en worden er resultaten gehaald die niet passen bij wat je van je kind zou verwachten. Als ouder kun je op je kop gaan staan, maar kinderen met een vaste mindset zijn er van overtuigd dat ze “het gewoon niet kunnen”. Het zou helpen als ze inzien dat leren stapje voor stapje gaat en één slechte beoordeling niet betekent dat je het dus niet kunt.

Hoe kun jij je kind daarbij helpen? Door complimenten te geven op het proces in plaats van het resultaat. Dus geen applaus bij een 9,5 als er nauwelijks voor geleerd is. Wees alert tijdens de voorbereiding. Zie je als ouder dat je kind het goed aanpakt door een samenvatting te maken? Geef dan op dát moment een compliment. “Wat pak je dat goed aan, zeg!” Zie je dat je dochter met haar tong uit de mond zit te tekenen? Complimentje voor de inzet. “Ik zie dat je hard je best doet, prachtig!”
Kinderen, en vooral hooggevoelige kinderen, hebben het feilloos in de gaten als je iets zegt wat je niet meent. Ze ontvangen dan een dubbele boodschap en dat werkt averechts. Wees je er dus van bewust dat het complimentje gemeend is en ook echt verdiend, dan is het van grote waarde.

De ouders van kinderen met vlucht- en negeergedrag hebben een extra uitdaging. Want hoe geef je je kind een compliment als hij niet eens begint met zijn huiswerk of ze bij het woord toets al driftig begint te stampvoeten?.. Helemaal terug naar het begin. Het überhaupt beginnen aan het leren of het meenemen van het leerwerk naar huis, is in dit geval al een compliment waard. Kleine stapjes tegelijk.

Het bouwen aan een sterk zelfbeeld, inzetten van helpende gedachten, het ontwikkelen van een groeimindset en natuurlijk het adviseren van ouders zijn belangrijke onderdelen in de faalangstreductietraining.

genieten van prikkels

Als hoogsensitief persoon krijg je veel prikkels binnen en je verwerkt ze op een intense manier. Dat kan een last zijn. Je merkt op je werk dat je alle geluiden om je heen binnen krijgt, zoals een telefoongesprek van je collega, apparatuur dat aan het brommen is, de sterke geur van aftershave of parfum. Eenmaal thuis gekomen, wordt er aan alle kanten aan je getrokken. Er moet eten op tafel, de kinderen maken ruzie, de buren zijn de kozijnen aan het schuren.

Probeer eens te onderzoeken welk van jouw zintuigen de meeste prikkels binnen krijgen en probeer er je voordeel mee te doen. Is jouw gehoor sterk ontwikkeld? Wees je dan gedurende de dag bewust van fijne geluiden. De wind die ruist door de bomen, vogels die fluiten, mooie muziek, je dochter die voluit lacht om een grapje. Krijg je juist geuren heel sterk binnen? Registreer de lekkere geuren die voorbij komen. Vers gebakken appeltaart, pruttelende koffie, doe je lekkerste parfum op een sjaaltje en neem het mee voor onderweg.

De meeste hooggevoelige personen zijn masters in het oppikken van emoties en energieën van de ander. De sfeer in de ruimte, de spanning tussen personen. Dit kan heel waardevol zijn, zo ben jij vaak in staat om een conflict van alle kanten te bekijken en een oplossing aan te dragen waar niemand nog aan had gedacht. Koester dit talent al kost het je zelf veel energie. Als je leert te focussen op de voordelen en je te beschermen tegen de nadelen, zal je er zelfs energie uit krijgen. Compassie in plaats van empathie is het geheim. Je zal zingeving uit de situatie halen en zingeving voor een hoogsensitief persoon is als benzine voor een motor.

HSP en de natuur

Als je hooggevoelig bent, is het een uitdaging om je energie over de dag te verdelen. Er komen meer prikkels binnen via je zintuigen en je verwerkt dit op een intense manier.  De kans is dus groot dat de dag nog niet voorbij is, maar je al je energie al hebt verbruikt. Dan is het belangrijk om inzicht te krijgen op welke manier je de batterij weer kan opladen.

De natuur is in dit geval je supercharger. Heb je een lange vergadering voor de boeg? Of heb je de hele ochtend in een druk kantoor gewerkt met veel geluid om je heen? Merk je aan jezelf dat je geïrriteerd raakt of moe? Maak dan even een wandeling of ga lekker alleen in het zonnetje staan. Maak gebruik van je zintuigen om de natuur in je op te nemen. Je zult merken dat je je daarna beter voelt.

Daar heb ik geen tijd voor, hoor! Ik moet echt even dit telefoontje plegen! Ik heb het al zo druk! Zijn veelgehoorde excuses. Je denkt dat je effectief met je tijd om gaat, door alles achter elkaar te plannen, maar zo werkt het helaas niet. Neem even de tijd voor jezelf, zodat je daarna weer voor de volle 100% met je aandacht er bij kunt zijn. Je kunt de natuur ook een beetje naar binnen halen door een paar mooie planten in je werkruimte te zetten.

Ben je thuisgekomen na een drukke dag? Wacht dan heel even met je avondritueel.. ga eerst even in de tuin of op je balkon zitten, luister.. en kom tot rust. Op je vrije dag de natuur in, heerlijk! Ben je introvert? Dan is het fijn om alleen te gaan, even alleen met je gedachten.. Ben je extravert? Dan heb je waarschijnlijk al iemand uitgenodigd om mee te gaan. Een goede vriend of vriendin om fijn mee te praten, even mee te sparren.

En zo is je batterij weer vol!

Hooggevoelige kinderen laden ook op in de natuur. Een boswandeling, een paddenstoelen speurtocht, uitwaaien op het strand, de hond uitlaten, spelen in het park, de eendjes voeren. Dit zijn allemaal voorbeelden van oplaadmomenten voor hooggevoelige kinderen. Meteen een mooie gelegenheid om even een gesprekje te voeren over hoe de schooldag is verlopen. Dan hoeven ze daar ’s avonds in bed niet meer zo over te piekeren.

hooggevoelig in de klas

Voordat ik dieper in zal gaan op “hooggevoelig in de klas”, is het waardevol te bedenken welke prikkels kinderen al te verwerken krijgen voordat ze überhaupt op school aankomen.

Vaak is het zo dat deze kinderen slechte slapers zijn. Ervaringen en prikkels komen er uit op het moment dat er rust is, zodra ze in bed liggen. Het inslapen duurt vaak heel lang, met allerlei smoesjes, nog een verhaaltje.. nog een glaasje water.. De verwerking gebeurt voor een deel tijdens het slapen, intens dromen hoort daarbij. Dat kunnen fijne dromen zijn, maar ook vervelende nachtmerries.

En dan is het ochtend, lekker warm in bed, nog slaperig- de wekker gaat! ( veel te hard). De start van het ochtendritueel dat vaak gepaard gaat met haast, keuzestress, vervelende geluiden en kledingstukken die niet lekker zitten. Jam met vieze pitjes, een broertje dat zit te smakken, alleen maar appels om mee naar school te nemen terwijl mama toch weet dat ik geen groene appels lust!?! Een opmerking van een vriendinnetje dat nog dwarszit, en..zo ..voorts ..

Vervolgens aangekomen op school zit het emmertje al redelijk vol. De drukte en het rumoer van het schoolplein is dan een extra grote prikkel die soms op dat moment al de emmer doet overlopen. Veel mensen die krioelend rondlopen, roepende kinderen, vriendjes die vragen op je afvuren om alsjeblieft af te spreken. Kan je vanmiddag?? Ja?..ja?
Het kan zijn dat je kind zich aan je vastklampt en geen stap meer wilt zetten, of je stiekem een keiharde schop geeft omdat hij niet van je mag afspreken omdat hij naar de tandarts moet. Oja.. de tandarts!

Veel ouders van hooggevoelige kinderen zullen bovenstaand verhaal herkennen. Met een vol hoofdje loopt je kind de school in, nadat je hem van je hebt af kunnen trekken, zijn handje in de warme hand van de juf gepropt.. snel weglopend om het drama niet groter te maken.. De meester die het ziet gebeuren en snel komt helpen. Wat fijn als je als ouders zo op de leerkrachten kan bouwen.
Dit is het geheim! Een gouden samenwerking tussen ouders en school. Ouders zij aan zij met de juf en meester, om er samen voor het kind te zijn. Want je kunt begrijpen dat na zo een ochtend, het heel lastig is om te schakelen. En laat dat nou net één van de dingen zijn die een hooggevoelig kind moeilijk vindt..

Coaching op het gebied van hooggevoeligheid kan dan heel helpend zijn. Zowel het kind, als de ouder, als de leerkracht krijgen inzichtelijk hoe de hooggevoeligheid werkt en welke tools in te zetten zijn. Want een hooggevoelig kind dat lekker in zijn vel zit, kan al zijn talenten gaan laten zien.

Mijn vriend – de hsp

Bij jou kan ik net zo goed
in mijn blootje staan
een gedachtewolk boven mijn hoofd
en ondertiteling uit mijn mond

een vergrootglas voor de minieme
trekjes van irritatie, ongeduld of frustratie
een glinstering van ongeloof
een spatje verbazing
een zweempje teleurstelling
een druppeltje fascinatie
een splintertje bezorgdheid
voor jou zo duidelijk als een geschreven boek

Bij jou kan ik net zo goed
totaal mezelf zijn
Zonder leugentjes voor bestwil
of vleierijtjes zonder betekenis
of excuses die er niets toe doen

De kale waarheid
zonder oordeel

soms pijnlijk
altijd bevrijdend

kinderen en faalangst

belemmerende gedachten
blokkeren het leren

Kinderen die over het algemeen lekker vrolijk zijn en prima in hun vel zitten, maar..

– voor een spreekbeurt niet te genieten zijn, buikpijn krijgen, niet kunnen slapen..
– voor een toets extreem veel leren of het juist steeds voor zich uitschuiven..
– met veel plezier naar dansles gaan totdat er een uitvoering aan zit te komen.
– het schoolpodium alleen leuk vinden om naar te kijken..

Daar zou best wel eens faalangst achter kunnen zitten. Dat kan sociale faalangst, cognitieve faalangst of motorische faalangst zijn.

Er zijn verschillende manieren om met faalangst om te gaan. Er zijn kinderen die extreem veel gaan leren, steeds bevestiging vragen aan de leerkracht, alles tot in de puntjes perfect willen doen om maar geen fouten te maken. Deze kinderen zijn zo bang om iets verkeerd te doen of dat iemand anders iets naars over ze zou denken, dat ze steeds actief zijn om de kans van falen zo klein mogelijk te maken. Ze leggen de schuld onbewust bij zichzelf. Dit noem je actieve faalangst. Het zorgt voor veel spanning, wat zich kan uiten in buikpijn, hoofdpijn, slecht in slaap komen, naar dromen, bedplassen, verstoorde stoelgang..

Aan de andere kant zijn er ook kinderen die juist het tegenovergestelde gedrag laten zien. Het struisvogelgedrag. Dit zijn de kinderen die zo bang zijn om te falen, dat ze er door verlamd raken. Geen actie ondernemen, het leren voor zich uitstellen, afdwalen tijdens de uitleg van de leerkracht, met geen mogelijkheid aan hun huiswerk te krijgen zijn, clownesk gedrag laten zien in de klas, vergeten dat ze een toets hebben.. Ze leggen de schuld onbewust buiten zichzelf. Het falen is het gevolg van het niet geleerd hebben, niet geoefend hebben, de leerkracht die niet kan uitleggen.. Dit noem je passieve faalangst. Doordat ze ogenschijnlijk onverschillig omgaan met hun schoolwerk, is het heel lastig om dit type faalangst te herkennen. Ook deze vorm van faalangst uit zich in spanningen, kroppen zich onbewust op en kunnen leiden tot plotselinge uitbarstingen van verdriet en/ of boosheid.

Mijn faalangsttraining richt zich op het opbouwen van het zelfvertrouwen, het herkennen en omgaan met spanningen en het veranderen van de negatieve gedachten.
De meeste kinderen hebben hier 8-10 sessies voor nodig. Als de faalangst heel hardnekkig is, kunnen we in overleg besluiten om nog wat langer door te gaan met de training.